Światło i słońce. Studia z dziejów chasydyzmu
Chasydyzm w potocznym rozumieniu postrzegany jest jako symbol żydowskiej religijności na ziemiach polskich przed II wojną światową. Brak większej ilości studiów i publikacje na temat chasydyzmu w Polsce spowodował powstanie bardzo wielu stereotypów, które z chasydyzmu czynią wyidealizowany ruch religijnym będący jakoby „esencją judaizmu”.
Prawdą jest, że chasydyzm powstał na ziemiach polskich i aż do Holokaustu był najpopularniejszym ruchem religijnym w judaizmie, szczególnie atrakcyjnym dla mieszkańców małych miasteczek – sztetlech, w Centralnej i Wschodniej Polsce.
Z drugiej jednak strony chasydyzm od samego początku budził kontrowersje, a sam ruch chasydzki nigdy nie był jednorodny. Podziały i konflikty wewnętrzne stanowią jego cechę charakterystyczną.
Artykuły zawarte w niniejszym tomie pokazują różnorodność chasydyzmu. Napisane zostały przez specjalistów z różnych dziedzin: judaistów, historyków, etnografów, historyka literatury, religioznawców – którzy z perspektywy swojej dyscypliny opisują fenomen chasydyzmu, poczynając od próby określenia jego początków, politycznego zaangażowania chasydów, analizy elementów doktryny, a także literackiej percepcji chasydyzmu, aż do swoich osobistych zwierzeń ze spotkań z chasydami.
Wszystkie teksty pochodzą z sesji naukowej zatytułowanej „Czas chasydów”, zorganizowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Katedrę Judaistki Uniwersytetu Jagiellońskiego, która odbyła się w dniach 26 czerwca – 3 lipca 2005 roku w Starej Synagodze w Krakowie. Sesja towarzyszyła wystawie pod tym samym tytułem, zorganizowanej przez Panią Elżbietę Długosz.
Wyjątek stanowi pierwszy tekst, autorstwa profesora Dawida Assafa, Chasydyzm – zarys historii, który w znakomity, syntetyczny sposób przedstawia dzieje chasydyzmu i z całą pewnością jest doskonałym wstępem do lektury pozostałych artykułów. Artykuł Dawida Assafa został napisany dla powstającej The YIVO Encyklopedia of Jews In Eastern Europe (2008), dlatego składam serdeczne podziękowania profesorowi Gershonowi Hundertowi i panu Jeffowi Edelsteinowi, a także Yale University Press za zgodę na publikację tego artykułu w polskiej wersji, jeszcze przed ukazaniem się Encyklopedii. Dziękuję także pani Zuzannie Solakiewicz za pomoc w redakcji tego artykułu.
W książce starano się ujednolicić pisownię pojęć i wyrażeń z języków obcych w stopniu, w jakim było to możliwe, przy zachowaniu indywidualnego stylu Autorów.
Tytuł zbioru: Światło i słońce zaczerpnięty został z tytułu dzieła Kalmana Epsteina z Krakowa (ok. 1751 – 1823) pt. Ma`o wa-szemesz (Wrocław 1842).
Michał Galas
The Holocaust. Voices of Scholars
Mistyczne źródła chasydyzmu
Gefilte Film II.Wątki żydowskie w kinie
My Żydzi - między Izraelem a diasporą
Żydowski Kraków. Legendy i ludzie
Szepty krakowskich rabinów. Komentarze Boaza Pasha do Tory