Notatki komiwojażera

40,00 

ILOŚĆ SZTUK
Kategoria:
Szolem Alejchem, właściwie Salomon Rabinowicz (ur. 1859 w Perejasławiu, zm. 1916 w Nowym Jorku) – żydowski pisarz, jeden z klasyków literatury pięknej w języku jidysz. Jego twórczość obejmuje powieści, zbiory opowiadań, dramaty, humoreski, felietony, książki dla dzieci. Najbardziej znany utwór to powieść Dzieje Tewji Mleczarza, na podstawie którego powstał musical Skrzypek na dachu.
Pisarz był związany z ruchem syjonistycznym. Oprócz działalności pisarskiej zajmował się też rozlicznymi interesami. Na skutek niewłaściwych inwestycji w 1890 r. stracił cały majątek i w obawie przed wierzycielami uciekł z Rosji. Przez dłuższy czas podróżował po Europie, żeby po kilku latach powrócić do Rosji. Przeżył pogrom w Kiszyniowie. Gdy zachorował na gruźlicę, przez kilka lat przebywał w różnych uzdrowiskach w Europie. Po wybuchu I wojny światowej wraz z rodziną wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Mieszkał w Nowym Jorku, na Lower East Side na Manhattanie.

Po opowieściach z dyliżansu i wozu nastała inna epoka w literaturze jidysz. Jak powiada Dan Miron, „obranie ławki w przedziale kolejowym jako scenerii opowiadania symbolizuje koniec intymności w literaturze sztetlu”, następuje bowiem okres dezintegracji społeczności miasteczka. Pierwszą klasą podróżują zamożniejsi, coraz bardziej aspirujący do asymilacji Żydzi, a im bardziej są zasymilowani, tym silniej na ogół gardzą swoimi współbraćmi. Trzon akcji opowiadań osadzony jest zatem najczęściej w wagonach trzeciej klasy.

Po opowieściach z dyliżansu i wozu nastała inna epoka w literaturze jidysz. Jak powiada Dan Miron, „obranie ławki w przedziale kolejowym jako scenerii opowiadania symbolizuje koniec intymności w literaturze sztetlu”, następuje bowiem okres dezintegracji społeczności miasteczka. Pierwszą klasą podróżują zamożniejsi, coraz bardziej aspirujący do asymilacji Żydzi, a im bardziej są zasymilowani, tym silniej na ogół gardzą swoimi współbraćmi. Trzon akcji opowiadań osadzony jest zatem najczęściej w wagonach trzeciej klasy.

Na ogół jeżdżący pociągiem Żydzi nie podróżowali dla samej przyjemności poznawania nowych miejsc czy przeżywania przygód, lecz w konkretnym celu — zazwyczaj ekonomicznym. (…) Notatki komiwojażera (Ksowim fun a komiwojażer. Ajznban geszichtes) Szolema Alejchema, powstałe w latach 1902–1910, (…) to historie pasażerów zanotowane przez narratora-komiwojażera podróżującego trzecią klasą pociągu. W końcu każdy może zostać pisarzem — powiada komiwojażer — trzeba tylko mieć pod ręką notes i rejestrować to, co mówią inni. Opowieści także mogą być towarem, którym da się zapracować na kawałek chleba.

Powstanie Notatek komiwojażera zbiega się w czasie z emigracją i chorobą samego Szolema Alejchema (ur. w 1859 roku w rodzinie chasydzkiej w Perejasławiu). Po rewolucji 1905 roku polityczna sytuacja w Imperium Rosyjskim uległa pogorszeniu. Po zapowiedzi reform nastąpiły pogromy. Pisarz zresztą był świadkiem jednego z nich — w Kijowie — widział pogrom z okna hotelu Imperial. Wkrótce potem Szolem Alejchem wyemigrował do Ameryki. Gdy jako znany pisarz wrócił w rodzinne strony na „tournée”, zapadł na gruźlicę i leczył się w sanatoriach w Europie, by potem znów ją opuścić. Poczucie niepewności losu i zagrożenia odcisnęły się niewątpliwie na Notatkach.
Jakże daleko jesteśmy od Kasrylewki — swojskiego, przyjaznego mimo biedy i rozmaitych przeciwności żydowskiego miejsca na ziemi! Choć opis tego miasteczka trudno uznać za realistyczne odwzorowanie życia w sztetlu, to jednak nie da się nie zauważyć, że w Notatkach pisarz zmienił okulary z różowych na zwyczajne.
Niniejsza edycja Notatek komiwojażera stanowi opatrzone szczegółowymi przypisami drugie powojenne wydanie przekładu z 1925 roku, dokonanego przez Jakuba Appenszlaka. Poza oczywistymi pomyłkami drukarskimi i niewielką korektą redakcja starała się nie naruszyć swoistego stylu tłumacza. Do tego wszak języka, potoczystego, a zarazem eleganckiego, przywykli czytelnicy.

(z posłowia Belli Szwarcman-Czarnoty)

„Notatki komiwojażera to świetna bezspornie książka. (…) W tych czasami beztroskich na pozór, »obiektywnie« kreślonych obrazkach zamilkłej przeszłości Żydów, zawsze pod powłoką prostych i trafiających do przekonania słów, znajdujemy smutek tragicznego narodu. Mieszkaliśmy z tym narodem przez wiele wieków pod jednym dachem, znaliśmy go tak mało i widywaliśmy go w bardzo wypaczonych zwierciadłach.
Notatki komiwojażera tę przede wszystkim mają wartość, że przy całym swoim prostym i bezpretensjonalnym artyzmie są zawsze prawdziwe”.

(ze wstępu Jarosława Iwaszkiewicza)

Waga 0.5 kg
Autor

Wstęp

Jarosław Iwaszkiewicz

Format

145 x 205 mm

Ilość stron

198

ISBN

978-83-7866-173-3

Rok wydania

2015

Oprawa

miękka

Tłumaczenie

Jakub Appenszlak

Możesz lubić także…