W żydowskiej sztuce obrzędowej aż roi się od istot, które żyją na ziemi, w wodach i powietrzu. Te najczęściej spotykane to lwy, jelenie i orły, ale bywają też wiewiórki, niedźwiedzie i słonie. Obsiadły lampki chanukowe i besaminki, tarcze i korony na Torę. Prawdziwym rajem dla nich były pokryte malowidłami ściany i sklepienia synagog oraz rzeźbione w drewnie szafy na zwoje Tory. Ich rodowód jest starożytny, sięga Grecji i Mezopotamii; lwy, lamparty, byki, gazele i pawie przetrwały na bliskowschodnich mozaikach synagog z okresu Bizancjum. Metafory ze świata fauny znajdziemy w Biblii, zwłaszcza psalmach i – w wielkiej obfitości – w Pieśni nad Pieśniami, gdzie „miły podobny jest do gazeli lub do młodego jelonka”, a miła ma włosy „jak stado kóz, które schodzą z gór Gileadu”. Zwierzęta pojawiają się też w modlitwach i poematach liturgicznych, w przypowieściach i folklorze. Ich wszechobecność w sztuce nie przekłada się na łatwość interpretacji; często nie sposób stwierdzić z całą pewnością, czy pełnią rolę symbolu, czy też zostały użyte jako uświęcone tradycją ornamenty – chyba że skojarzenie podsuwa nam towarzyszący im werset.
Zwierz wszelkiego rodzaju
Monika Krajewska (ur. w Warszawie) – polska artystka zajmująca się wycinanką żydowską oraz żydowską sztuką nagrobną. Żona filozofa i publicysty Stanisława Krajewskiego.
Była nauczycielką w żydowskiej Prywatnej Szkole Podstawowej nr 94 Lauder-Morasha w Warszawie, gdzie prowadziła zajęcia z plastyki z elementami kultury żydowskiej. Prowadzi wykłady o sztuce żydowskiej oraz warsztaty wycinanki żydowskiej w Centrum Kultury Jidysz w Warszawie oraz na imprezach i festiwalach związanych z kulturą żydowską. Jest członkiem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie.
W 1982 wydała album fotograficzny Czas kamieni, w którym przedstawiła żydowską sztukę nagrobną, głównie z terenów centralnej i wschodniej Polski. Książka została przetłumaczona na język angielski, niemiecki i francuski. W 1993 ukazała się ulepszona wersja tego albumu pt. „A Tribe of Stones” (tylko po angielsku), zawierająca obszerny wstęp o symbolice nagrobnej.
Jest także autorką książki Mój młodszy brat, opowiadającej o chłopcu mającym zespół Downa. Książkę wykorzystywano w wielu szkołach do nauczania o niepełnosprawności.
Od lat tworzy oryginalne wycinanki, inspirując się tradycją wycinanki żydowskiej, i zajmuje się kaligrafią hebrajską. W 2013 roku otrzymała wraz z mężem nagrodę Lifetime Achievement Award przyznaną przez Fundację Taubego i Amerykański Komitet Żydowski.
| Autor | |
|---|---|
| Format | 120 x 205 mm |
| Język | polski |
| Oprawa | miękka |
| Rok wydania | 2025 |
| ISBN | 978-83-7866-812-1 |
| Ilość stron | 52 |
